Puma

17 listopada 2010 Rezerwaty i lasy

35Najmniejsze pumy, żyjące w Ameryce Środkowej, ważą najwyżej 35 kg, podczas gdy waga ich krewniaczek w Kanadzie dochodzi do 120 kg. Również ubarwienie zależy od regionu występowania tych zwierząt. Można spotkać pumy jasnobrązowe, czarne i płowe. Duże różnice w kolorze sierści spowodowane są, więc klimatem i warunkami środowiska. Największe pumy żyją na obszarach chłodnych, najmniejsze w tropikach. Na 35 gatunków kotów, tylko kilka największych z nich ryczy. Są to lew, tygrys i jaguar. Wszystkie pozostałe wydają tylko pomruki. Dość krótka sierść pumy i jej sylwetka, przypomina lwicę. Przypisuje się jej także drapieżność, stąd często nazywana jest lwem górskim. Podobnie jak u innych drapieżnych kotów, palce pumy zakończone są pazurami. A zęby, szczególnie górne kły są bardzo groźne. To właśnie nimi, puma przytrzymuje i zabija swą ofiarę. Czasem pumie udaje się zabić nawet konia. W przeciwieństwie do innych kotów, nie przytrzymuje ona pożywienia przednimi łapami. Kiedy skorpion chwyta swoimi szczypcami jaszczurkę, przysuwa ją do szczęk i zaczyna rozszarpywać. Skorpiony posługują się jadem bardzo rzadko. Zapas jadu jest tak niewielki, że odtworzenie go po zużyciu trwa od dwóch do trzech tygodni. Dużą ofiarę skorpion zabija zawijając odwłok do przodu, aż do wysokości otworu gębowego i wbijając kolec jadowy, połączony z gruczołami produkującymi niebezpieczny płyn. Nocą poluje na pustyni po omacku, gdyż ma słaby wzrok. Często decyduje się na atak dopiero wówczas, gdy ofiara go dotknie. Potrafi jednak wykryć jej obecność z pewnej odległości, dzięki bardzo cienkim włoskom, znajdującym się obok szczypiec. Włoski te są niezwykle czułe, nawet na najmniejsze drgania powietrza. Skorpiony pustynne boją się wysokich temperatur, ale dość dobrze znoszą suszę. W najgorętszej porze dnia, chowają się w jaskiniach, jamach lub pod kamieniami. Większość skorpionów jest uodporniona na własny jad. Giną tylko wówczas, gdy nastąpi u nich całkowite odwodnienie.

Tagi: Ameryka, jaguar, jaszczurka, lew, przód, puma, skorpion, szczęka, tygrys, łapa

Kalafior

14 listopada 2010 Gatunki

511Kalafior pochodzi z Cypru, początkowo nazywano go kapustą cypryjską. Uważa się go za mutację brokuła. Kalafior tworzą tzw. róże, czyli zwarte skupienia stożków wzrostu. Róże mogą być białe lub kremowe, te są najpopularniejsze w Polsce. W Europie Zachodniej coraz modniejsze są kalafiory o róży zielonej. Częścią jadalną są wierzchołki wzrostu, a nie kwiat, jak sądzi większość ludzi. Kalafior zawiera: sód, potas, magnez, wapń, mangan, żelazo, miedź, cynk, fosfor, fluor, chlor, jod, karoteny, witaminy K, B1, B2, B6, C. Jest więc cenionym warzywem ze względów zawartości witamin i minerałów, jak i walorów smakowych i dietetycznych. W czasie gotowania, kalafior wytwarza niemiły zapach. Do najbardziej znanych odmian zaliczamy: Idol, Pionier, Zelandia, Master, Stella Nowa, Erfurcki 150, Ekspres, Inspektowy z Mor. Niektórzy nie lubią kalafiora ze względu na zapach wydzielany przy gotowaniu, ale gdy uda się go znieść, to można stworzyć naprawdę ciekawe dania z kalafiora. Można ugotowanego i podzielonego na róże polać rozpuszczonym masłem z bułką tarta. Jest wtedy lekkim, niskokalorycznym obiadem. Można go również obsmażyć na patelni w bułce tartej i dodać do mięs zamiast surówki. Pomidor dotarł do Europy w XVI wieku. Ma charakterystyczny zapach. Ostatnio powstało wiele odmian pomidorów, które różnią się kształtem i kolorem. Najpopularniejsze to te kuliste, duże, czerwone owoce. Mogą być też podłużne, podobne do papryki, kolor może być pomarańczowy, zielony, żółty. Pomidory zawierają: sód, potas, magnez, wapń, mangan, żelazo, kobalt, miedź, cynk, fosfor, fluor, chlor, jod, karoten, witaminy K, B1, B2, B6, C, PP, kwasy pantotenowy, foliowy, szczawiowy. Są więc niezwykle zdrowe. Gdy jest na nie sezon, powinniśmy się nimi zajadać do woli. Pomidora można jeść na surowo, ale wykorzystuje się go również w inny sposób. Stanowi dodatek do sałatek, kanapek, może być składnikiem zup i sosów. Można je przetworzyć na soki, przeciery, koncentraty i ketchup. Pomidory zawierają likopen, który przeciwdziała zachorowaniom na nowotwory. Najlepiej likopen przyswaja się w połączeniu z tłuszczem, czyli np. jako sos. Pomidory są bardzo wartościowymi warzywami, są również bardzo wodniste, znakomite na gorące letnie dni. Warzywo to pochodzi z dawnej Persji. W IX wieku zaczęto uprawiać szpinak w Hiszpanii, a dopiero w XVI wieku uprawa tego warzywa zaczęła się rozprzestrzeniać na całą Europę. W Polsce uprawa szpinaku jest bardzo popularna. Szpinak zawiera: witaminę A, B, PP, C, żelazo, mangan, magnez, miedź, wapń, fosfor, jod, sód, potas. Jednak za duże spożycie szpinaku powoduje wzrost zawartości kwasu szczawiowego w organizmie. Aby temu zapobiec, należy podawać ze szpinakiem jajko. Spożywając szpinak z warzywami bogatymi w witaminę C przyswoimy w organizmie więcej żelaza. Szpinak jadalny to okrągłe, owalne lub strzałkowate liście, o kolorze od jasno do ciemnozielonego. Najlepsze są liście młode, bo są miękkie, smaczne i mają dużą zawartość witamin i minerałów. Szpinak można jeść, gdy jest świeży, ale także po zamrożeniu świetnie się nadaje do przygotowywania potraw. Można go gotować, a po rozmrożeniu usmażyć. Ważne, by go dobrze doprawić, np. sporą ilością czosnku. Można przygotować dobrze doprawiony szpinak jako farsz do naleśników, czy dodatek do mięs.

Tagi: bułka, Idol, kalafior, lekki, Mater, mory, odmiana, Pionier, tarte, Zelandia

Aglaonema

12 listopada 2010 Gatunki

40Błyszcząca roślina pokojowa Aglaonema to roślina rodem z Malezji, może nie najbardziej popularna, ale warta bliższego poznania. Aglaonemy bowiem świetnie nadają się do domowej hodowli, ponieważ dobrze znoszą większość warunków, z jakimi przychodzi im się zmierzyć. Nie są to rośliny wielkich rozmiarów, rosną do ok. 25 cm, a każdego roku może im przybyć 5-6 liści. Latem wytwarzają małe żółte lub białe kwiaty, dosyć niepozorne i nie wydzielające żadnej woni. Generalnie optymalną temperaturą dla tych roślin jest ok. 15 stopni Celsjusza, niemniej mogą one przeżyć nawet przy 10 stopniach. Latem aglaonemy lubią cieplejsze warunki, o ile powietrze jest wystarczająco wilgotne. W tym okresie podlewamy roślinę 2 razy w tygodniu, zimą natomiast zaledwie raz. W miesiącach letnich warto też zraszać roślinę dwukrotnie w ciągu tygodnia. Zimą nie jest to konieczne, gdyż aglaonemy dobrze sobie radzą w suchej atmosferze. Ponadto, roślina nie jest zbyt wymagająca w hodowli – zamiast przycinania, wystarczy usuwać uschnięte liście, a wiosną każdego roku ją przesadzić. Ozdoba domu niekoniecznie do jedzenia. Ananas to nie tylko jadalny owoc, ale także roślina pokojowa. Jej odmiana o paskowanych liściach świetnie przysłuży się rozświetleniu wnętrza domu czy mieszkania. Generalnie ananasy w domowych warunkach osiągają średnicę do 30 centymetrów, ale są i takie odmiany, które rozrastają się nawet do średnicy 1 metra. W przypadku młodych roślin, potrafią one dwukrotnie zwiększyć swoje rozmiary w ciągu jednego roku. Ananasy kwitną raczej niepozornie, ich kwiaty są małe i bezzapachowe. Rośliny te wymagają stosunkowo ciepłych warunków, a optymalna dla nich temperatura to ok. 18-21 stopni Celsjusza. W lecie należy podlewać ananasy 1-2 razy w tygodniu, w zimie natomiast co najwyżej raz na tydzień. Analogicznie postępujemy w przypadku zraszania rośliny. Ważne jest również to, aby od czasu do czasu ręcznie wymyć liście ananasów, pamiętając jednak o tym, by nie stosować żadnych środków nabłyszczających, które roślina źle by zniosła. Ananas jest stosunkowo łatwy w uprawie, nie trzeba go przycinać, a wystarczy jedynie usunąć zeschnięte liście.

Tagi: atmosfera, błyszczący, każdy, liście, Malezja, miesiąc, przesada, rok, suchy, warunek, znoszenie

311Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego obejmuje fragment Karpat Wschodnich i część Pogórza Synowskiego. Charakteryzuje się on dużą naturalnością i wysokimi walorami przyrodniczymi. Tworzą go niewielkie malownicze góry, o ciekawym układzie grzbietów poprzecinane dolinami Sanu. Wiaru osobliwością geologiczną terenu są odkrywki fliszu karpackiego z odciskami zwierząt morskich, żyjących w dawnych epokach. Najpiękniejsze bukowo-jodłowe lasy można podziwiać w masywie suchego Obycza, gdzie zostały objęte ochroną na terenach położonych niżej rosną lasy liściaste z lipą, klonem i dębem. Dominujące są jednak buk, jodła i świerk. Atrakcją botaniczną jest brzoza czarna. Park stanowi ostoję dużych ssaków: jelenia, rysia i wilka. Z chronionych gatunków występują tu: jeż, ryjówka i nietoperz. Najczęściej odwiedzaną miejscowością na terenie Parku jest Krasiczyn, z najcenniejszymi w Polsce renesansowymi zabytkami. Obszar Jury Krakowsko-Częstochowskiej to jeden, a najpiękniejszych pod względem krajobrazowych fragmentów naszego kraju. Jest om unikatowy w skali kraju. Biały skały zbudowane są z wapieni jurajskich, wyłaniają się spośród bujnej roślinności, tworząc urwiste ściany, doliny i wąwozy. Teren ten słynie z występowania zjawisk krajowych, zarówno na powierzchni gdzie powstają różnorodne formy skałkowe, jak i pod ziemią w wyniku, których powstało tu ponad 300 jaskiń. Najdłuższa z nich jest Jaskinia Wierna, licząca ponad 1000 metrów długości. W wielu jaskiniach znajduje się także piękna szata naciekowa. W dolinach i podgórzach wapiennych skał występują efekty krasowe, źródła i wywierzyska. Niezwykłym elementem krajobrazu jest Pustynia Błędowska, obejmująca największy w Europie obszar śródlądowych piasków. Na terenach piaszczystych rosną ubogie bory sosnowe. Ciekawostką jest występowanie polskiego modrzewia i cisa. Największą atrakcja faunistyczną są nietoperze, zamieszkujące w większości jaskiń.

Tagi: góry, karpacki, kraj, krajobraz, malowniczy, natura, przyroda, renesans, skała, unikat, walor